Het koninkrijk van Pedro Ximenez; Montilla Moriles

Een enorme piepende poort wordt geopend als ik in het dorpje Montilla aanbel bij Bodega Alvear. Deze bodega is een begrip in de regio. Niet zo vreemd, want het is een winery met een geschiedenis van wel 300 jaar oud! Als ik de oprit op kom rijden, valt onmiddellijk het statige karakter van de gebouwen me op. Ik parkeer mijn furgo op de patio en wordt hartelijk ontvangen door Inmaculada, de public relations van dit eeuwenoude familiebedrijf.

Alvear is een van de meest prestigieuze en internationaal erkende wijnmakerijen in Andalusië. Het wijnhuis heeft uitgestrekte wijngaarden gelegen in de beroemdste landgoederen van de Sierra de Montilla en Moriles in Córdoba.

In één oogopslag zie ik dat je deze bodega niet eventjes bezoekt. Vanaf de patio heb ik een mooi overzicht over de verschillende authentieke delen van de bodega tot aan de moderne ruimte waar de flessen machinaal worden gevuld en van etiketten worden voorzien.

Inmaculada neemt me eerst mee naar het oude gedeelte, de houten schuren met cementen tinajas waar wijn ligt te rusten. Ik ruik een zoetig alcoholisch aroma. Dan begint Inma te vertellen. Het verhaal begint eigenlijk in de 16e eeuw in een primitief landhuis in de bergen in het noorden van Spanje in Burgos. Daar woonde een eenvoudige familie Alvear die later verhuisden naar de Riojastreek.

Een lange geschiedenis

Juan Bautista García de Alvear y Garnica wordt geboren in Nájera in La Rioja in 1657. Deze personage werd burgemeester van de nobele staat Nájera, en tegelijk werd hij aan Córdoba toegewezen als beheerder van de koninklijke inkomsten. Daar trouwde hij met een adellijke dame uit Córdoba en uit dat huwelijk werd Diego de Alvear y Escalera geboren, de eerste van de wijnsaga.

Als Diego volwassen is, verhuist hij naar Montilla en daar, dichter bij hemel en aarde, groeit zijn liefde voor het platteland. Een passie ontstaat als hij de wijngaard aanlegt en in 1729 de Alvear-wijnmakerij bouwt. Een kleine en verborgen wijnmakerij in het nauwe labyrint van het dorpje Montilla.

In de loop van de tijd verwerft hij een grote stuk land in het gebied waardoor hij een van de grootste landeigenaren van de stad wordt. Met zijn zoon Santiago is hij dag en nacht in de weer met de wijnmakerij Montilla en aan het einde van die eeuw gaat er een eerste zending wijnen naar Engeland. De Engelsen zijn dol op de Pedro Ximenez wijn.

Een tijd land combineert hij zijn roeping als wijnbouwer met een gevaarlijk militair en politiek leven, als kapitein van het fregat “Mercedes”, dat zinkt tijdens de Slag bij Kaap Santa María door een aanval van de Engelsen. Daar is zelfs een roman over geschreven: Las dos vidas del Capitan.

Vanaf dat moment komt de persoon Foreman Billanueva in beeld, een assistent die Diego de Alvear en Ponce de León uit Argentinië hebben meegenomen en die hun vertrouwde voorman wordt. Bodegas Alvear heeft sinds zijn die tijd ​​tot de dag van vandaag altijd een belangrijke relatie onderhouden tussen Spanje en Argentinië. Foreman Billanueva markeert met zijn initialen de beste wijnen, en op deze manier word de Alvear-stijl gecreëerd.

Gedurende zijn 284-jarige geschiedenis heeft Bodegas Alvear zijn familiekarakter behouden en het eigendom van vader op zoon overgedragen en dat betekent dat het bedrijf vandaag in handen is van de achtste generatie. Alle opeenvolgende generaties hebben geleidelijk bijgedragen aan zowel de technische modernisering van de wijnmakerij als aan het behoud van het erfgoed.

Een boeiend verhaal dat me enorm intrigeert, maar Inma vindt dat ze genoeg heeft gepraat en na een wandeling door de wijngaard is het tijd om een flesje open te trekken. Ze neemt me mee naar een oude salon Don Diego waar foto´s en schilderijen van de hele dynastie de wanden bekleden. Er staat een gedekte tafel klaar met wel zes glazen. Dat belooft wat!

Montilla-Moriles, het koninkrijk van Pedro Ximénez

De belangrijkste wijnstok voor de Montillawijn is de Pedro Ximénez, die oorsponkelijk uit het Rijngebied komt, een witte druif die de unieke basis vormt van zijn zoete, fijne, oloroso en amontillado wijnen. Terwijl Inma de 3 Miradas serveert en we beginnen met de proeverij vertelt ze verder over het proces. De 3 Miradas vind ik persoonlijk vrij droog. Maar het volgende glas met een laagje Fino Capataz smaakt me al beter, maar bij de Palo Corto begin ik er in te komen en de smaak te waarderen.

De druiven worden over het algemeen verbouwd op kalkrijke bodems. In het gebied worden twee soorten onderscheiden: albarizas of alberos; zeer kalksteen en doorlatende bodems, waar de langste en meest evenwichtige rijpende druiven worden verkregen. En de ruedos, roodachtige bodems door de aanwezigheid van ijzer.

Vervolgens vindt in deze wijnen het wonder van rijping onder de flor-sluier plaats, een natuurlijk biologisch proces waarbij autochtone gisten zich op het oppervlak van de wijn ontwikkelen en een crèmekleurige laag vormen. Het is hetzelfde proces als bij de sherry-wijnen van Jerez. De activiteit van deze gisten geeft de wijn een eigenaardig aroma en smaak die heel anders is dan de oorspronkelijke. Om de ontwikkeling van deze gisten te bevorderen, worden de temperatuur en de vochtigheidsgraad in de kelders gehandhaafd en wordt slechts twee derde van de capaciteit van de vaten gevuld, zodat er voldoende vrije oppervlakte overblijft voor een optimale ontwikkeling van de “sluier”. De oudste fino’s worden, wanneer ze hun voedingscapaciteit voor de flor hebben uitgeput, amontillados genoemd en krijgen een gouden kleur.

Daarintegen wordt bij de olorosos deze ontwikkeling van de graansluier voorkomen door de vaten volledig te vullen. Op deze manier wordt veroudering teruggebracht tot de smaak die het eikenhout en de tijd op de wijn achterlaten. Als Inma na een Palo Cortado een Oloroso Catan voor me inschenkt, valt direct de donkere goudkleur op. Dit is een drankje waar ik wel van hou. Een tikje zoet, ideaal voor een combinatie met een kaas- en ham plankje.

Pedro Ximénez-wijn is een zoete en soepele wijn, hij ontstaat door de druiven lang in de zon te laten rijpen, de trossen worden uitgespreid op een bed van gevlochten espartogras waar de rozijnen langzaam worden gedroogd. Zodra de rozijnen zijn geperst, wordt een dichte most verkregen, een echt rozijnen sap. De speciale editie Pedro Jimenez 1729 die ik mag proeven is dan ook donkerbruin en wat mij betreft iets te zoet, het smaakt inderdaad naar rozijnen sap, maar dan met alcohol.

Hoe werken criaderas en soleras?

De vaten die worden gebruikt om de fino groot te brengen, hebben een inhoud van ongeveer 500 liter. Het voorkeurshout, vanwege zijn porositeit, is Amerikaans eiken. Nieuw hout mag nooit worden gebruikt.

De criadera die zich het dichtst bij de grond bevindt, is de solera; degene die zich er direct boven bevindt, eerste criadera; de volgende, tweede criadera enzovoort. Elke criadera bevat wijn van hetzelfde rijpingsniveau; de solera, degene met de meeste rijping, de eerste criadera, het volgende rijpingsniveau enzovoort tot aan de jongste criaderas.

Bodega Alvear vandaag de dag

Door de geschiedenis heen heeft Bodega Alvear zijn familiekarakter en eeuwenoude wortels behouden. De Alvears van vandaag zijn talrijk, er zijn momenteel meer dan 50 eigenaren, sommige managers van het bedrijf maken ook deel uit van de familie.

Alvear verkoopt zijn wijnen door heel Spanje, met als belangrijkste markt het Middellandse Zeegebied van Catalonië tot Algeciras. Het wijnhuis verkoopt 40% van zijn productie buiten de Spaanse grenzen aan meer dan 25 verschillende landen, waaronder Groot-Brittannië, Nederland, Japan, Canada en Australië.

Sinds kort zijn ze ook begonnen met een vermout van het huis en als ik die proef, ben ik meteen verkocht. Wat een aroma! Wat een smaak! Heel speciaal. Die moet mee naar huis, dat moet ik delen!

Ik mag het eigenlijk niet zeggen, want het wijnhuis staat bekend om zijn D.O wijnen van Montilla Moriles, maar als ik heel eerlijk ben, is deze vermout mijn grote favoriet.

Als ik denk dat de proeverij op zijn eind is gekomen, vergis ik me. Inma loopt even weg en komt even later terug met een ijskoude likeur van een heel speciale editie. Hiervan zijn maar een beperkt aantal flessen gebotteld. Ik geef toe, ook deze is heerlijk. Maar toch kan niet op tegen zijn voorganger.

Als ik op mijn horloge kijk, zie ik dat het bezoek ruim twee en half uur geduurd heeft. Het is tijd om op te stappen, maar voordat ik vertrek, lopen we nog even langs de winkel want een flesje vermout gaat er natuurlijk mee. Ik bedank Imma voor haar uitvoerige verhalen en de geweldige proeverij. Met nieuwe kennis en een andere kijk op de Pedro Ximenez wijnen stap ik in mijn furgoneta en start de motor. Echter, ik rij enkel de poort en de straat uit. Daar geniet ik in een taveerne van een uitstekende Cordobeese lunch en daarna doe ik een dutje in de furgo alvorens ik verder reis.

Praktische informatie:

Bodega Alvear ligt in het centrum van Montilla in de Calle Maria Auxiliadora 1.

Je kunt via de website informatie opdoen en voor diverse proeverijen reserveren. Bijvoorbeeld in de prachtige Don Diego zaal, waar ik was, maar ook in de wijngaard.

Voor reserveringen bel je naar (0034) 957.650100.

Het dynamische jaar 2022, tweede deel

Dat 2022 een interessant promotiejaar ging worden, was me in de eerste helft van het jaar al duidelijk geworden. De toeristensector stond te popelen om de coronanachtmerrie achter zich te laten en een frisse start te maken om zichzelf op zijn best te laten zien.

Pelgrimsreis over zee

Meestal zijn er tijdens de zomermaanden geen persreizen, maar dit keer werd ik in juli uitgenodigd voor wel een heel bijzonder project. Meezeilen op een jacht over de Camino de Santiago! Stel je voor! El Camino de Santiago a vela! Met een rugzak vol zeiloutfit stapte ik begin juli aan boord van een schitterende Bavaria en zeilde de laatste trajecten mee van een tocht die was begonnen in Hondarribia in Baskenland, 14 dagen eerder.

Met meer dan 30 zeilschepen bevoeren we de kust van Galicia om te eindigen bij de Rias Baixas, Vilagarcia de Arousa, om de laatste 24 kilometer te lopen naar Santiago de Compostela. Wat een bijzondere beleving! Ik heb mijn hele leven veel gezeild dus ik genoot dubbel van deze unieke kans. Voor meer informatie over deze bijzondere reis kun je het artikel lezen in mijn blog.

De betekenis van Kilometro 0

Augustus werd een warme en rustige maand. Meestal gebruik ik deze                                   tijd voor veel schrijfwerk omdat je overdag vanwege de warmte in Andalusië toch beter binnen kunt blijven. Maar deze zomer kreeg ook nog een gastronomisch tintje, omdat ik me eerder dit jaar had aangesloten bij club KM0, een groep personen die graag restaurants en producten uitproberen die in Malaga geproduceerd worden en door chef koks op origínele wijze bereid worden.

Kilometro zero, betekent dan ook dat je gaat voor streekproducten uit de regio. Het kon niet beter. Zwoele avonden op dakterrassen en verkoelende restaurants aan zee en met elkaar genieten van het neusje van de zalm van de smaak van Andalusië.

Een duik in de renaissance in Ubeda en Baeza

Daarna werd het september en kwam het arbeidsleven in Andalusië weer langzaam op gang. Allereerst stond er een vriendinnenreis naar Ubeda en Baeza op het programma. Compleet nieuw voor mij was het bezoek aan de Sinagoga de Agua. Amigo Andrea Pezinni gaf ons een boeiende rondleiding en nam er de tijd voor om over de details van deze, per toeval ontdekte, synagoge te vertellen.

Het groene paradijs Asturias

Een paar dagen later zat ik alweer in het vliegtuig naar Asturias. Daar ontdekte ik een schitterend natuurgebied, de Somiedo en ging ik met een aantal mensen op pad om beren, wolven en herten te spotten. Dit gebied, dat ik nog niet eerder bezocht had, heeft mijn hart gestolen. Zo schitterend groen, met op grote hoogte heldere meren en een oase van rust. Bovendien een vriendelijke bevolking en uitstekende gastronomie. Ik ontmoette er boeiende personen die me over het harde leven in de Asturiaanse bergen vertelden.

Vogels spotten in Monfraguë

Een week later wandelde ik door een ander natuurgebied dat al heel lang op mijn wensenlijstje stond. Samen met amigo, groot kenner en vogeldeskundige Raul Virtosa maakte ik tochten door het indrukwekkende natuurpark Monfrague. Zelfs een romantisch momentje mocht niet ontbreken. Toen we konden genieten van een prachtige zonsondergang vanaf de top van het kasteel van Monfrague terwijl burlende herten indruk maakten op vrouwtjes beneden ons in het dal.

Promotie binnenland van Andalusië

In oktober vond de jaarlijkse Tierra Adentro in Jaen plaats. Een netwerkevenement dat ieder jaar georganiseerd wordt door de Junta de Andalucia. Ook hier weer mooie ontmoetingen en weerzien met vele collega’s met wie plannen en samenwerking werd gesmeed. De pretour aan Jaen bracht ik met andere reisorganisaties door in de Sierra Norte van Sevilla en de posttour vond een aantal dagen plaats in de Sierra Segura in het groene natuurgebied Cazorla dat zich voor de gelegenheid vast in herfsttooi had gehuld.

Persreis langs de witte dorpen van Cadiz

Deze week werd onmiddellijk gevolgd door een blogreis langs de witte dorpen van Cadiz. Ook hier weer veel gewandeld, veel nieuwe spots ontdekt zoals Romaanse zoutpannen midden in de bergen en biologische familie olijfolie fabriekje bij Zahara de la Sierra. Aan plaatselijke gastronomie ontbrak het uiteraard niet en ook konden we genieten van Middeleeuwse feesten in verschillende dorpen die we bezochten, zoals in Setenil de la Bodega.

Nieuw project voor 2023, Sierra Subbetica

Toen de temperaturen begonnen te zakken en het plaatje Rute in de Sierra Subbetica zich begon voor te bereiden op kerstmis nam ik deel aan Conexión Subbetica. Een netwerk evenement waar diverse bedrijven in de toeristische sector van de Subbetica in Cordoba zich konden presenteren. In samenwerking met de CIT Subbetica presenteerde ik samen met Maria Camacho en Irene Portillo het promotieplan 2023 voor de Nederlandse markt.

Hier zul je zeker vanaf januari meer over horen want gedurende de komende twaalf maanden zal een groot deel van mijn werk in het teken staan van dit prachtige wandel- en fietsgebied. O.a. door een presentatie in Nederland te houden, de website in het Nederlands te vertalen, persreizen te organiseren én een Nederlandstalige blogpagina op te zetten. Ik kijk er naar uit! Deze opdracht is voor extra leuk omdat de veelzijdige Subbetica een van mijn favoriete bestemmingen is.

MaXperience on the road

Tja, al dat reizen gaat je in het bloed zitten. Als ik dan een tijdje thuis ben, begint het weer te kriebelen… En zo kwam het dat ik in november een Ford Transit busje kocht en ben gaan inrichten. Het gevoel van vrijheid, lekker op weg gaan wanneer je wilt, je bed bij je hebben en als digital nomad mijn werk kunnen doen, waar ik ook ben. Het sprak me al jaren aan en nu kan ik mijn droom realiseren.

Inmiddels heb ik al twee proeftochten gemaakt! En de werkelijkheid overtreft al mijn verwachtingen. Heerlijk is het! Om te toeren en een overnachtingsplek uit te kiezen terwijl je onderweg bent. En bovendien het grote genieten in de natuur te kunnen combineren met mijn werk of met afspraken.

Volgend jaar horen jullie meer. Want MaXperience gaat on the road. En wel met nog een ander plan dat dit jaar is ontstaan. Een roadtrip langs plekken waar ik bijzondere mensen heb ontmoet die allemaal iets met mij gemeen hebben: duurzaamheid en passie voor responsable toerisme. Maar liefst vijfentwintig ontmoetingen staan er gepland voor het komende jaar. En om je hiervan mee te kunnen laten genieten, zal ik ze alle 25 beschrijven. Hou mijn website en social media in de gaten😉

Om dit dynamische jaar af te sluiten wens ik jullie mooie dagen en een sprankelend begin van 2023. Het is nooit te laat om een nieuwe weg in te slaan, om een nieuw verhaal te beleven of een nieuwe droom te creëren…

Maak er een mooi jaar van!

2023 het jaar van Picasso

Geboren in Málaga op 25 oktober 1881 waar hij een deel van zijn jeugd doorbracht. Vervolgens in 1891 verhuisd naar La Coruña omdat zijn vader docent werd aan de school voor schone kunsten, waar Picasso later zelf ook leerling werd. En de reis ging verder via Madrid, Barcelona, Horta de Sant Joan en Mougins, waar hij op 91-jarige leeftijd overleed aan de gevolgen van een longontsteking.

PABLO PICASSO

In 2023 – om precies te zijn op 8 april – is het 50 jaar geleden dat deze beroemde kunstenaar overleed en ter gelegenheid hiervan is 2023 uitgeroepen tot Picasso Jaar. Pablo Picasso word gezien als een van de invloedrijkste kunstenaar van de twintigste eeuw en liet naast een enorm aantal schilderijen ook honderden sculpturen, tekening en andere kunstwerken na. Vele ervan zijn te zien in musea in Spanje en over de hele wereld.

De plekken ontdekken die hem inspireerden? Volg dan de ´route´ die Spanje doorkruist, van zuid naar noord en van oost naar west. Natuurlijk beginnend in zijn geboorteplaats Malaga, de plaats bij uitstek om ´dichtbij´ de kunstenaar te komen door een bezoek te brengen aan het Picasso Málaga Museum en aan zijn geboortehuis Museo Casa Natal de Picasso. In beide zijn interessante tijdelijke tentoonstellingen te zien en in de laatste ook nog persoonlijke voorwerpen van Picasso en zijn familie. Een bezoek aan Málaga is niet compleet zonder de kerk Iglesia de Santiago, waar Picasso gedoopt werd.

PICASSO LIET ZIJN SPOREN DOOR HEEL SPANJE NA

La Coruña is de stad waar Picasso zijn eerste portretten schilderde en waar hij voor het eerst exposeerde. Wandelend naar de plekken waar de jonge Picasso zijn leven doorbracht – het Playa del Orzán, de Torre de Hércules en het Teatro Rosalía de Castro – en door het door het Casa-Museo Picasso te bezoeken, krijg je een nog duidelijker beeld van het leven en werk van deze wereldberoemde kunstenaar.

Op weg naar La Coruña loont het zeker de moeite om even in Madrid te stoppen. Hier bezocht Picasso in 1895 voor het eerst het Prado Museum. Talrijke werken van hem, waaronder het wereldberoemde Guernica, zijn te zien in het Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofia in Madrid.

In de herfst van 1895 begon Picasso op de school voor schone kunsten in Barcelona (La Llotja). Later had hij hier zijn eerste studio en zijn eerste persoonlijke tentoonstelling in het legendarische Els Quatre Gats. Bezoek het museum Museo Picasso de Barcelona en laat je verrassen!

Op zo´n 200 kilometer van Barcelona ligt Horta de Sant Joan, een klein dorp in het binnenland waarheen Picasso regelmatig ´ontsnapte´. Werken die hij hier maakte en waarmee het Horta voor altijd op het doek vereeuwigde, zijn te zien in het Centro Picasso. Zoals het klooster Convento de San Salvador, het plein Plaza de Missa of de hoeve Masía de Tafetans die ook nu nog bestaan.

PICASSO CELEBRACIÓN 1987.2023

Het programma “Picasso Celebración 1973.2023” omvat een vijftigtal tentoonstellingen over de hele wereld, waaronder 16 in Spanje, in steden die nauw verbonden zijn met de kunstenaar. Met name in de steden Málaga, Madrid, Barcelona, A Coruña en Bilbao die een uitgebreid programma aan tentoonstellingen zullen hebben gedurende 2023 en een deel van 2024.


Een greep uit de tentoonstellingen die in 2023 in Spanje zullen plaatsvinden:

Fundación MAPFRE, Madrid

“Julio González, Pablo Picasso y la desmaterialización de la escultura”

23.09.2022 – 08.01.2023

Museo Nacional Thyssen-Bornemisza, Madrid

Picasso y Chanel

11.10.2022 – 15.01.2023

Museo Picasso Barcelona

Daniel-Henry Kahnweiler

18.11.2022 – 19.03.2023

Museo de Bellas Artes da Coruña, A Coruña

Picasso blanco en la memoria azul

23.03.2023 – 23.06.2023

Real Academia de Bellas Artes de San Fernando, Madrid

Picasso. Colección Nahmad

29.03.2023 – 02.07.2023

Museo Picasso Málaga

Picasso: materia y cuerpo

08.05.2023 – 10.09.2023

La Casa Encendida, Madrid

Picasso tardío 1963 – 1972

19.05.2023 – 17.09.2023

Museo Nacional del Prado, Madrid

Picasso – El Greco

13.06.2023 -17.09.2023

Museo Casa Natal Picasso, Málaga

Las edades de Picasso

21.06.2023 – 01.10.2023

Museo del Diseño de Barcelona

Picasso y la cerámica española

juni-september 2023

Casa de Velázquez, Madrid

Picasso contra Velázquez

september-november 2023

Museo Guggenheim Bilbao

Picasso: materia y cuerpo

29.09.2023 – 14.01.2024

Museo Nacional Thyssen-Bornemisza, Madrid

Picasso. Lo sagrado y lo profano

02.10.2023 – 14.01.2024

Museo Picasso Málaga

El eco de Picasso

02.10.2023 – 24.03.2024

Museu Picasso Barcelona / Fundació Joan Miró

Miró – Picasso

19.10.2023 – 25.02.2024

Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía, Madrid

Picasso 1906: La gran transformación

14.11.2023 – 04.03.2024 

Bron voor deze blog is de nieuwsbrief van november van het Spaans Verkeersbureau in Den Haag. Wil jij ook op de hoogte blijven van Spanje Nieuws? Abonneer je dan op de nieuwsbrief en je wordt automatisch op de hoogte gehouden van boeiende weetjes. Om je aan te melden schrijf je een korte mail naar infolahaya@tourspain.es

De tien mooiste Pueblos Blancos van Cadiz

In Andalusië bevinden zich diverse Pueblos Blancos. Cadiz is een van de provincies waarvan de Pueblos Blancos in veel reisgidsen en webpagina’s worden aanbevolen. Dit najaar reisde ik af naar het Natuurpark van Grazalema en bezocht de witte dorpjes in dit ruige natuurgebied.

Je kunt er uitstekend wandelen, heerlijk eten en de Moorse cultuur in de witte dorpen ontdekken. Maar ieder dorp heeft wel een bijzondere hotspot of traditie die het extra leuk maakt om te ontdekken. Ik trok er zes dagen voor uit en bezocht twee dorpen per dag. Van de een zul je waarschijnlijk wel eens gehoord hebben en de ander zal nieuw zijn omdat er nog weinig over is geschreven of verschenen. Hierbij mijn top 10 van Pueblos Blancos in het Parque Natural Sierra de Grazalema zoals ik ze ervaren heb.

El Bosque

Mijn uitgangspunt was el Bosque, een schattig wit dorpje, dat tegen de bergwand aangekleefd lijkt. El Bosque ligt eigenlijk aan de rand van het park van de Sierra de Grazalema, aan de oevers van de Majaceite rivier. Tussen en rondom de witte huizen van het dorp vind je dan ook veel groen en je kan er een bezoek brengen aan de mooie El Castillejo botanische tuin. Daarnaast lopen er vanuit El Bosque verschillende schitterende wandelroutes langs de rivier en door het natuurpark. Ik maakte de wandeling langs de rivier naar het dorp Benamahoma. Deze wandeling gaat vals plat omhoog en heeft hier en daar wat houten traptreden. Het is heerlijk om in het najaar in dit bos langs de rivier te wandelen.

Benamahoma

Benamahoma is een betoverend bergdorpje, aan de zuidwestelijke hellingen van de vallei, 14 km ten westen van Grazalema.  Wandelaars in de Sierra gaan bijna altijd door dit dorpje. Het is heel buitenlander vriendelijk en iedereen die je tegenkomt zegt vriendelijk Buenos Dias als ze in de straat gaan. Ik bracht een bezoek aan het ecomuseum Agua Olina van Benamahoma, verbaasde me over de Moorse poorten en de gouden koepel op de toren in het kleine dorpje en at heerlijke streekgerechten en kazen tegenover de toren in restaurant La Casa del Duende.

Grazalema

Een van de meest bezochte dorpjes in de Sierra. Het is hoog gelegen op 812 meter en vanuit het dorp heb je een schitterend uitzicht over de rode daken en het weids panorama van berggebied. Het is leuk om door de kronkelende steegjes te wandelen en het leven in slow motion te observeren. Grazalema staat bekend om zijn geweldige kazen, queso payoyo worden deze genoemd. Je bent niet in Grazalema geweest als je niet van deze kazen hebt geproefd. Of nog beter, bezoek de gezellige kaaswinkeltjes en neem wat lekkers mee naar huis.

Grazalema staat ook bekend om wollen producten van de wol van de zeldzame merinosschapen die in de bergen leven. Vanuit het dorp vertrekken veel wandelingen door het natuurgebied waarbij je de prachtige naaldbossen met zeldzame sparren, pinsapos, in de glooiende heuvels van het park leert kennen.

Villa Martin

Op mijn roadtrip door de Sierra kwam ik langs Villa Martin. Een niet veelzeggend dorpje, maar er was me verteld dat er een prachtig yoga retreat centre buiten het dorp zou liggen. Via een landweg bereikte ik het Suryalila centrum en werd hartelijk ontvangen met zelfgemaakte chocolademelk. In een enorme koepel, vergelijkbaar met een yurt woonde in een prachtige yogasessie bij. Stiekem hield ik wel mijn ogen open, want het uitzicht over de vallei was zo mooi! Je kunt de hele dag op het landgoed vertoeven en bijvoorbeeld genieten van een vegetarische maaltijd. Persoonlijk vond ik het allemaal té Engels georiënteerd en eerlijk gezegd ben ik daar en beetje allergisch voor, we wonen in Spanje. Maar het yogamomentje in de schitterende koepel heeft me wel goed gedaan.

Prado del Rey

Ook dit is een dorp waar weinig te beleven valt, maar iets buiten het centrum ontmoette ik Jose Antonio eigenaar van de zoutpannen Salinas de Iptuci. Een waar wonder, want op deze plek midden in de bergen komt zomaar uit een bron zout water omhoog. En daar maakten de Feniciërs en Romeinen al gebruik van. Jose Antonio neemt me mee naar de bron waar heel langzaam zout water naar boven bubbelt. Vanaf die plek loopt het water over naar verschillende banken. Zijn opa en grootvader leerde Jose Antonio hoe het zoutdrogingsproces in zijn werk gaat en dat je er drie verschillende vormen van zout uit kunt winnen. Allereerst zoutschilfers, escamas, die het goed doen op salades en vleesgerechten, vervolgens Flor de Sal, dat ´s morgens bij het ochtendgloren gewonnen wordt en als laatste het grove zout dat bruikbaar is voor verschillende doeleinden in de keuken.

Chefkoks als Angel Leon en andere bekenden komen speciaal naar las Salinas de Iptuci om hoogwaardig en met de hand gewonnen zout voor hun gerechten te kopen.

Ubrique

Wie Ubrique zegt heeft het over leer. Weer zo´n klein wonder, want in dit verscholen dorpje in de Sierra de Grazalema worden luxe handtassen en andere accessoires van leer gemaakt. Alles in Ubrique draait namelijk om dit natuurlijke materiaal. Iedereen die er woont, leeft voor en van het materiaal door het te bewerken tot luxe handtassen, portefeuilles en ceinturen dat vaak al jarenlang van generatie op generatie zijn doorgegeven. Er zijn nog leerbewerkers die hetzelfde ambacht al van kinds af aan uitoefenen. Die ambachtslieden werken bij een van de ruim 100 leerfabrieken die Ubrique telt.

Er wordt behoorlijk geheimzinnig gedaan over de fabriekjes én in het leermuseum want het publieke geheim is dat grote modemerken uit Madrid, Parijs en Milaan hier hun lederwaren laten maken. Namen als Chanel, Givenchy, Lanvin, Lacroix, Louis Vuitton, Cartier, Loewe Carolina Herrera en Gucci komen hier met hun ontwerpen langs om luxe artikelen te laten fabriceren.

Je mag in de fabrieken en in het museum dan ook geen foto´s maken want wat hier gebeurd is strikt geheim en werknemer moeten zelfs een geheimhoudingsverklaring tekenen! Het is niet de eerste keer dat ik Ubrique bezoek, natuurlijk kan ik het niet laten en ik verlaat het dorpje met een schitterende nieuwe leren tas.

Benaocaz

Vanaf het kleine bergdorpje Benoacaz loopt er een oude Romeinse weg de Calzada Romana naar Ubrique. Ik liep deze route in de herfst en dan is het extra mooi i.v.m. de herfstkleuren. De tocht gaat grotendeels over een eeuwenoud breed wegdek van oude keien dat de Romeinen hebben aangelegd. Je loopt door een typisch kalksteen- en karstlandschap, met steeneikbossen en mediterrane vegetatie.

Je verlaat Benaocaz via de Avenida de Cadiz, en langs de hoofdweg vind je de start van de route bij een informatiebord ; Sendero Calzado Romana. Vervolgens is de route goed gemarkeerd. Het eerste deel voert over een smal pad, tot je op een gegeven moment op de echte brede Romeinse weg terecht komt. De weg blijft breed en na ca. een uur kom je bebouwing tegen en wandel je Ubrique binnen.

El Gastor

El Gastor ligt op 131 kilometer van Cádiz, de hoofdstad van de provincie aan de kust. El Gastor staat bekend als het balkon van de witte dorpen, dit komt vooral door de prachtige uitzichten vanaf de toppen van Las Grajas en Algarí. Een must see zijn de Dolmenen van El Gastor, maar ook het dorpje is leuk om doorheen te wandelen en om een terrasje te pakken en het museum Jose Maria El Tempranillo te bekijken.


Een mooie wandelroute loopt van El Gastor-Dolmen del Charcón-Mirador Buitreras-Pico Las Grajas naar Pico Algarin. Vanuit het dorp Gastor kun je genieten van enorme verlaten boerderijen en een prachtig uitzicht op de enorme hoeveelheid gieren. Ik kan je deze wandeling echt aanbevelen.

Zahara de la Sierra

Dit is echt een van mijn favoriete dorpen in dit gebied. Ik denk dat dat komt door het geweldige uitzicht over het blauwe stuwmeer van Zahara. Je hebt vanaf het dorp een prachtig uitzicht over de omgeving en het kasteel. In het najaar, het laatste weekend van oktober vindt er het feest van de overheersing plaats. Moros y Cristianos symboliseert dat in 1483 de Moren verdreven werden en Zahara toebehoorde aan het Spaanse koninkrijk.

Iets buiten Zahara ligt een olijfolieperserij Oleo Viride waar ecologische olijfolie geperst wordt. De eigenaar maakt ook een eigen rode en witte wijn en een pittige vermout. Je kunt er terecht voor een olijfolieproeverij en kijken hoe het persen in zijn werk gaat. Bij de proeverij horen ook hapjes of als je wilt kun je een boerenlunch in de tuin bestellen met lokale kazen en een speciale soep met de naam Sopa Hervida. Ik zou wel even van tevoren reserveren.

Olvera

Olvera is ook nog zo´n parel! Je ziet dit witte dorp al van veraf liggen omdat de kerk en het kasteel hoog op de berg boven het dorp uitsteken. De burcht bevindt zich op het punt van Olvera waar je een prachtig uitzicht hebt over het Andalusische landschap.
Vanaf deze burcht kun je de historische frontlinie van kastelen zien welke ooit de Moslim machten scheidde van de Spaanse christenen. Toegang tot het kasteel vind je via de Calle Calzada. Dit was de enigste ingang en daarmee werd het dus moeilijker om de burcht te veroveren. Er zijn twee punten waarmee deze burcht zich onderscheid ten opzichte van alle andere in de provincie. Allereerst de vierkante toren met schietgaten en de ronde toren met een betegeld dak. 

Hoewel het een ruïne was, bevind het zich nu in een redelijk goede gerestaureerde staat. Ook is er een museum bij gelegen. Een bezoek zeker waard, al was het al wegens het machtig mooie uitzicht. De gemeente Olvera is de huidige eigenaar van de burcht. Men heeft het enkele jaren geleden overgenomen van de familie die het in bezit had.

Vanaf Olvera kun je ook een schitterende fietstocht maken over de Via Verde de la Sierra, een van de meest geliefde Vias Verdes van Spanje.

Setenil de las Bodegas

Dit is misschien wel een van de bekendste witte dorpen van de provincie Cadiz. Het ligt niet ver van Ronda en dankt zijn bekendheid aan publicaties in magazines zoals Traveler en National Geografic.

Setenil de las Bodegas heeft een rijke geschiedenis en deze laat zich overal in het dorp zien. Het lijkt wel één groot openluchttheater wanneer je hier rondwandelt. Het oude Kasteelen het fort van Setenil domineren de stad vanaf een heuvel. Hier vindt je ook de prachtige kerk Nuestra Señora de la Encarnación. Daarnaast liggen er een aantal spectaculaire hermitages voor het oprapen, die allemaal even fotogeniek zijn.

Het spectaculaire netwerk van grotten en kliffen, is nog wel het meest bijzondere aan het stadje. De Cueva del Sol en de Cueva de la Sombra zijn de twee belangrijkste straten. Beide zijn gebouwd onder de rotsen en worden van elkaar gescheiden door de rivier Guadalporcún. In de eerste straat schijnt altijd de zon, terwijl in de tweede straat altijd schaduw te vinden is. In beide straten liggen veel gezellige restaurants en cafés met terrassen onder de rotsblokken.

Toen ik in Setenil was, werd juist ook het Moros y Cristianos feest gevierd. Het hele dorp was bij het evenement betrokken en iedereen speelde vol passie zijn rol in het verhaal.

Praktische informatie

De witte dorpen zijn vanuit Malaga of Cadiz gemakkelijk te bereiken. Hou er met de afstanden rekening mee dat het gebied erg bergzaam is met slingerende wegen waar je de tijd voor moet nemen. Je kunt gemakkelijk twee of drie dorpjes per dag bezoeken en overal kun je uitstekend lokaal eten en zijn er overnachtingsmogelijkheden.

Er zijn in dit gebied natuurlijk nog veel meer witte dorpen te ontdekken maar ik heb mijn favoriete top tien voor je op een rij gezet, dorpen die je gemakkelijk met elkaar kunt combineren en allemaal iets bijzonders bieden.

Geniet in de witte dorpen van Cadiz! En vergeet echt niet om de lokale producten en drankjes te proeven. Het leuke is dat overal wel een traditie of oud verhaal bij hoort.

( Met speciale dank aan Family Agencia voor de organisatie)

De stille schatten van de Sierra Segura in Cazorla


Natuurpark Cazorla is een enorm groot en groen gebied in het Noorden van Andalusië. De Cazorla worden ook wel de longen van Spanje genoemd. In dit Parque Natural, in de provincie Jaen bevinden zich drie verschillende gebieden, ieder met zijn eigen flora en fauna; De Sierra Cazorla, Segura y las Villas. Het is het grootste en ongereptste natuurpark van Spanje. 

Ik bezocht de Sierra Segura, het noordelijkste deel, met als middelpunt het dorpje Segura de la Sierra. Dit kleine dorp is één van de meest karakteristiekste plaatsen van het natuurpark en is gelegen op een heuvel op 1140 meter, omringd door olijfgaarden, die je van ver al ziet liggen. Segura werd altijd als onneembaar beschouwd. Bewoond door zowel Feniciërs, Grieken als Romeinen, kreeg het een reeks namen die refereerden aan de hoogte ervan, Tavara (hoge plaats), Orospeda (toegankelijk alleen ter voet) of Castrum Alto (hoge nederzetting). 

De slingerende weg naar het dorp rijd ik langzaam. Er zijn zoveel bochten. Juist vanwege de geïsoleerde ligging is de landschappelijke en culturele rijkdom bewaard gebleven Segura is één van de mooiste dorpen in de Sierra, en staat op de lijst van Mooiste dorpen van Spanje, Los Pueblos mas Bonitos de España! Ondanks de verwoesting van de Napoleontische oorlogen, is Segura in 1972 tot artistiek, historisch erfgoed verklaard. Het dorp maakt ook onderdeel uit van de route van de kastelen van Andalusië.

De route door Segura de la Sierra wordt meestal van onderaf de weg gedaan, maar ik vind het interessanter van bovenaf, vanaf het kasteel. Het bezoek aan El Castillo is niet gratis aangezien het kasteel in particuliere handen is. Daarom is het kasteel in goede staat dankzij de uitgevoerde restauraties.  Vermoedelijk stamt het kasteel uit de 13e eeuw, hoewel het eerdere elementen heeft, zoals de toegangstoren. Tijdens de rondleiding door het kasteel voel je de grootsheid en ondoordringbaarheid.

Binnen het kasteel, dat door een verzameling van verschillende volkeren bewoond is geweest, kun je ook een bezoek brengen aan de kapel van Santa Ana, een knipoog naar de mudejarkunst van de 13e eeuw en een voorbeeld van het merkteken dat de Orde van Santiago heeft achtergelaten. Nog een geschenk dat een bezoek aan het kasteel biedt, is dat je kunt genieten van verrassende panoramische uitzichten. Bergen, dennenbossen en zuivere lucht komen rechtstreeks in je longen op de top van dit fort.

Verder is het heerlijk om lekker te dwalen door de slingerende straatjes waar de sfeer straalt van authenciteit. Vergeet niet de Baños Arabes te bezoeken, vlakbij de kerk en het huis van de bekende dichter Jorge Manrique met het kruis van de Santiago ridder orde.

Segura de la Sierra is een uitstekend uitgangspunt voor wandelingen en andere activiteiten. Ik kan je de volgende aanbevelen:

  • Wandelen vanaf de bron waar Rio Segura ontspringt.

Rio Segura is een van de belangrijke rivieren die door Sierra Cazorla stroomt. Bij Fuente Segura ontspringt de rivier en vanaf hier, bij de kleine waterval, kun je verschillende goed aangegeven wandelroutes lopen. Waaronder de GR 247 die heel Cazorla doorkruist. Kaarten kun je downloaden op via Wikiloc.

  • Vogels spotten bij El Puntal de las Buitreras

Ben je een fan van roofvogels dan moet je deze plek in het natuurpark echt bezoeken. El Puntal wordt ook wel het Balcon genoemd en ligt op 1683 meter hoogte. Van hieruit kun je tientallen vale en zwarte gieren spotten. Prachtig om te zien hoe deze prachtige vogels op de termiek zweven! En een prachtig zicht op de brede blauwe rivier Segura van.

  • Wordt bakker of schapenherder voor een dag

Bij La Granja de Rodri kun je een workshop brood bakken volgen. Eigenlijk is het geen brood dat je maakt maar een soort zoete koek die lekker is bij de koffie. Je leer het deeg kneden en zo plat mogelijk maken. Vervolgens moet het deeg een tijdje rijzen en drink je vast een kopje koffie in de casa rural met de eigenaar. Dan begiet je het deeg rijkelijk met extra virgen olijfolie en veel suiker en gaat het geheel in de houtoven. Een kwartiertje later is de koek, die Soyafa heet, klaar en kun je genieten van je eigen baksel dat van oorsprong van de Moorse keuken komt.

Rodri kan je ook leren om voor een dag schapenherder te zijn. Hij neemt je eerst mee naar de stallen aan de andere kant van het huis en daarna wandel je met de kudde, die door border collies bij elkaar gedreven worden, door de bergen en leer je alle in en outs over het leven van een herder en over de Transhumancia. Ik was er in oktober, toen er net wat lammetjes waren geboren. Een weeslammetje dacht dat ik zijn moeder was en volgde me overal op de voet.

  • Ga traditioneel lunchen in Restaurant Escobar in La Matea (Santiago Pontones)

Dit restaurant in Santiago Pontones is een plek waar veel mensen uit de streek naartoe komen voor een lekker stuk vlees van de barbecue, gestoofd hert of wild zwijn of stevige boeren streekgerechten die nog op traditionele wijze bereid worden zoals knoflookaardappelen en knoflookkabeljauw. Dit plaatsje ligt aan de grens van Castilla la Mancha en er zijn dan ook duidelijke invloeden van de La Mancha keuken terug te vinden in de gerechten. Na je lunch maak je een wandeling langs de rivier die door het dorp loopt. Grappig is dat er bij veel huizen een stoel buiten staat met een spreuk of gedicht.

  • Touch the sky vanaf vanaf het Cosmolarium in kasteel Hornos de Segura

De stichting AstroAndalus heeft op verschillende punten in Andalusië plekken waar je het beste het heelal kunt bestuderen. In het bezoekerscentrum krijg je uitleg en kun je interactief veel opsteken over astronomie. Je kunt zowel overdag als ´s avonds naar dit astro centrum voor een Starlite experience. Er worden in de zomermaanden regelmatig activiteiten georganiseerd zodat je de sterren en planeten met telescopen dichtbij kunt halen. Vanaf het kasteel heb je sowieso prachtig uitzicht over de hele Sierra Cazorla, Segura y las Villas.

Dit is maar een kleine selectie van activiteiten. In Cazorla is nog veel meer te beleven. In het najaar kun je luisteren naar de burlende herten in het bos. En in de zomer wordt er in Cazorla een groots driedaags blues festival georganiseerd, dat nog steeds op mijn verlanglijstje staat.

Goed eten kun je vrijwel overal. Reken niet op verfijnde gerechten. In dit ruige gebied is een stevige streekmaaltijd meer op zijn plaats.

Logeren kun je in landelijke hotels en Casas Rurales. Ik logeerde in Casa Rural el Cortijo de Ramon, iets buiten Segura de la Sierra. Een snoepje! Heel sfeervol, gastvrije eigenaars en originele keuken. In het weekend pakt eigenaar Ramon ´s avonds zijn gitaar en kun je lekker meezingen op Spaanse muziek aller tijde. Cazorla is een uitstekende bestemming als je van rust en natuur houdt. Een goed voorbeeld van duurzaam toerisme doordat je hier in contact bent met de natuur, maar ook met tradities en gewoontes uit de streek.

Zo vrij als een vogel, Monfrague National Park

Tijdens de eerste dagen van deze herfst bracht ik een bezoek aan een van de 16 Parques Nacionales van Spanje; Monfragüe. Dit Nationaal Park is een ruig gebied in de regio Extremadura in midden Spanje. Een toevluchtsoord voor vele vogels zoals de monniksgier en talloze andere roofvogels. Maar ook de habitat van edelherten en enkele bedreigde lynxen.

Stuk voor stuk diersoorten die in relatief kleine gebieden voorkomen en dus extra kwetsbaar zijn. De opmerkelijke kloof in het landschap werd pas in 1997 een Nationaal Park en sinds juli 2003 heeft Unesco het uitgeroepen tot een Reservaat voor de Biosfeer. Ondertussen is het gebied bekender en bekender aan het worden en neemt het aantal bezoeken van natuurliefhebbers toe.

Inmiddels worden allerlei maatregelen genomen om de bijzondere Mediterrane fauna te beschermen. Waarbij onderzoek naar het gedrag van de diverse diersoorten een sleutelrol speelt. Daarnaast wordt op diverse plekken in het park weer de authentieke Mediterrane flora geplant. En worden bomen als eucalyptus verwijderd. Die zijn hier ooit geplant voor de papierindustrie maar hebben het ecosysteem flink in de war gebracht. Gelukkig krijgt Monfragüe de laatste jaren meer en meer haar oude sfeer terug.

Niet voor niets reikt de faam van dit park tot ver buiten Europa. Nergens is er een plek waar de roofvogeldichtheid groter is dan in Monfragüe. Het beschermde natuurgebied meet 10 bij 30 km en het hele gedeelte rondom het Nationaal Park is uitgeroepen tot Reserva de Biosfera. Een absolute must dus voor een reis in Midden- Spanje. En dan vooral voor natuurliefhebbers, vogelaars en fotografen. Een heerlijke plek om te wandelen, waarbij het wel belangrijk is om regelmatig omhoog te kijken.

Go with the flow

Monfragüe ligt ongeveer in het midden van de provincie Cáceres, waar de rivieren de Taag en de Tiétar samenkomen. Het is het enige Nationale Park van Extremadura. De kern van het park wordt gevormd door verschillende kleine bergruggen, sierras, die onderling verbonden worden door de Taag-rivier. De Tiétar en andere kleinere beken, slijten diepe kloven uit, alvorens in de Taag uit te monden, waardoor een spectaculair samenspel ontstaat van rotskliffen waar zich een veelheid aan vogels bevindt. Het is opvallend hoeveel water er te vinden is in dit droge deel van Spanje. Het water van de rivieren wordt tegenwoordig opgevangen in de stuwdammen van Alcántara, Torrejón-Tajo en Torrejón-Tiétar. Wat dit gebied werkelijk meerwaarde geeft is de enorme oppervlakte aan dehesas, weidelandschap met kurkeiken en steeneiken en die een ware voorraadkast vormen voor de meest waardevolle vogels om uit te eten.

In dit natuurgebied leeft namelijk de grootste populatie gieren ter wereld.  Honderden monniksgieren, die je hier gemakkelijk en van behoorlijk dichtbij kunt zien. Het is de grootste populatie monniksgieren van heel Europa.

Ik heb het geluk dat vogel- en natuurkenner Raul mij in zijn jeep mee op safari neemt. Hij heeft een bedrijf voor actief toerisme en hij weet als geen ander waar precies de hidden places verstopt liggen en waar je op de mooiste uitkijkpunten verwend wordt met schitterende vergezichten over het gebied. Op de eerste dag maken we een tocht met de fourwheeldrive door het Dehesagebied richting de rivieren. De Dehesa heeft zijn eigen unieke ecosysteem. Er loopt vee zoals het zwarte Iberische varken, Extremadura koeien, paarden en schapen. Kadavers worden opgeruimd door de gieren. Ook wordt er tabak en pistachenoten verbouwd en de bekende rode langwerpige paprika’s waar de Pimenton de la Vera van gemaakt wordt, die zo bijzonder is vanwege zijn rooksmaak.

De Romeinen noemden het gebied al Mons Fragorum

In de namiddag laten we de auto staan en beginnen we aan een 16 kilometer lange wandeltocht richting de ruïnes van het Kasteel van Monfragüe. Monfragüe is niet extreem groot, maar heeft wel zeer goede wandelpaden. Onderweg kan ik het aan de Taag en Tietar rivier gelegen natuurpark vanaf diverse mooie uitzichtpunten bewonderen. Onderweg vertelt Raul vol passie over de dieren die in het park leven en waarom juist dit Nationaal Park zo bijzonder is. In een Nationaal Park mag bijvoorbeeld niet gejaagd worden en daarom kun je de vogels en herten in het gebied van behoorlijk dichtbij observeren en zijn ze helemaal niet bang. Onderweg kunnen we regelmatig met het blote oog herten spotten. Bovendien is het bronstijd en de mannetjes verraden zichzelf door het burlen van hartstochtelijke kreten. In Spanje heet deze periode La Berrea, waarvan je het meeste kunt genieten in de namiddag tegen zonsondergang of ´s morgens vroeg bij zonsopkomst.

Tegen zonsondergang komen we aan bij het bekende kasteel op de berg, het Castillo de Monfragüe dat een perfecte plek is om ver te kijken. Raul wijst me erop hoe de kloof in de heuvels, die het gebied zo kenmerken, is ontstaan door de kracht van de rivieren. Inmiddels geeft het zonlicht alles een gele en later een donkerrode gloed geeft. Het kasteel is eeuwen aan wind en weer blootgesteld, het is er altijd winderig en ligt een beetje een op een geïsoleerde plaats. Echter, deze blootstelling en isolatie betekent dat het uitzicht vanaf de toppen van de vestingmuren van het kasteel absoluut ongelooflijk zijn! Ik kan het hele park, dat door UNESCO beschermd wordt vanaf deze plek zien, en het 360 graden uitzicht is echt schitterend. Ik moet denken aan de mensen die er ooit gewoond hebben en huiver, want in de winter is het hier ijskoud. Maar voor mij op een mooie zonnige herfstdag, is de ervaring glorieus!

De zonsondergang zorgt voor een adembenemend kleurenspel en de enige stilte verstorende burlen van mannetjesherten doen de rest. Blijf zeker wat langer rondhangen, als je deze tocht in de namiddag maakt, om hier ook van te kunnen genieten. De oranje gloed die zich over de bergen verspreid is met geen woorden te omschrijven. Ik was er stil van… Je kunt overigens ook met de auto onder aan de berg parkeren en via een houten trap of slingerend pad naar boven klauteren.

De volgende dag, na een overheerlijk ontbijt met zelfgemaakte producten in Hotel Rural Rincon de Monfragüe waar we de nacht hebben doorgebracht, gaan we opnieuw op pad. Dit keer laat Raul me een heel ander deel van het park zien. Nationaal Park Monfragüe is waarschijnlijk de bekendste trekpleister van de regio Extremadura. Het uitgestrekte natuurgebied is een paradijs voor roofvogels.  Het is dan ook een van Europa’s belangrijkste roofvogelgebieden. Zo is het, verteld Raul, het leefgebied van Spaanse keizerarenden, dwergarenden, steenarenden, monniksgieren, vale gieren, zwarte wouwen, oehoe’s en nog veel meer. Dus wil je roofvogels spotten, dan is dit natuurpark in Extremadura the place to be! En dan vooral de Peña Falcón rots in Monfragüe, die ook wel Salto del Gitano genoemd wordt.

We volgen de lange rivieren die zich door het Nationaal Park en de begeleidende dehesas slingeren. De bossen en rotswanden barsten van de roofvogels. De vale gier is hier de hoofdrolspeler, met de monniksgier als goede tweede. Ook de aasgier schijnt in het zomerseizoen present te zijn. En de kraanvogel vindt Monfragüe de ideale plek om te overwinteren. Mijn gids vertelt me dat we ons in een trekgebied bevinden en dat je dus ieder jaargetijde andere vogels kunt ontdekken en dat er in Monfragüe vijf soorten arenden broeden: de steenarend, dwergarend, slangenarend, havikarend en de zeer zeldzame Spaanse keizerarend. Daarom zetten we bij de Mirador de la Portilla de Tietar de auto langs de weg en halen we telescopen en verrekijkers tevoorschijn. Op deze uitzonderlijke plek spotten we de vale gier en de spaanse keizerarend.

Een tijdje later rijden we verder naar hotspot Salto de Gitano waar vrijwel al de genoemde koningen van de lucht geobserveerd kunnen worden. Behalve dat, is ook zwarte ooievaar hier te vinden. En inderdaad, ik weet niet wat ik zie. Tientallen, nee waarschijnlijk wel honderden roofvogels zwermen boven mijn hoofd of rusten op de rotsen zij aan zij. En zo dichtbij dat ik het suizen op de termiek kan horen en soms het gevoel heb dat ik ze bijna kan aanraken. Met de telescoop halen we de dieren nog dichterbij en kan ik hun schitterende verenkleed bewonderen. Onderweg terug komen we nog meer vogelrotsen tegen. Ik kom ogen tekort want Raul wijst me ondertussen ook op herten die niet ver vanaf de weg staan te grazen. Het is wel duidelijk dat je Monfragüe met een gids moet ontdekken, je ziet en ontdekt zoveel meer! 

De tijd van het jaar dat je de grootste variëteit aan vogels kunnen zien, is de lente, van maart tot mei. Dit is echter ook de tijd van het jaar dat de meeste bezoekers naar het park komen, speciaal in de weekenden. Hoe dan ook, je kunt hier het hele jaar door wel bijzondere en karakteristieke soorten observeren, hoewel het in de warme zomermaanden is aan te raden om vooral de eerste en de laatste uren van de dag te benutten, omdat het midden op de dag vaak erg warm is. In de herfst en in de winter is vooral de aanwezigheid van de wintergasten bijzonder. En als je vroeg in de ochtend de weg naar Los Saltos de Torrejón af loopt heb je een redelijke kans oog in oog te komen te staan met otters, die langs de waterkant spelen of een vers ontbijtje vis scoren.

De beste manier om het vogelrijke natuurpark in Midden-Spanje te ervaren, is al wandelend. Er zijn talrijke wandelroutes door Monfragüe uitgestippeld, die variëren in lengte en moeilijkheidsgraad. 

Op de website van natuurpark Monfragüe vind je een overzicht van deze wandelroutes. De kortste route is 8 kilometer (de groene route) en de langste is 23 kilometer (de zwarte route). De gele (9km), groene (8km) en zwarte route (23km) zijn makkelijke routes. En de rode (16km), blauwe (19km), paarse (13km) en bruine route (14km) zijn wat zwaardere routes.

Geniet de sterren van de hemel

Monfragüe National Park wordt ook aangeduid als Starlite Park. Hier is de luchtvervuiling namelijk zo laag dat je tijdens een heldere nacht heel goed sterren kan waarnemen, en gemakkelijk de Melkweg kan zien. Blijf dus ook na zonsondergang in dit mooie natuurgebied als je graag in stilte geniet van de duizenden fonkelende lichtjes aan de hemel.

Ik heb echter maar een paar dagen en bij Raul moet er ook weer brood op de plank. In het najaar, tijdens het herten burlen, is het druk met aanvragen voor een tocht door deze parel van de Spaanse Extremadura. Vol indrukken en plannen voor samenwerking nemen we afscheid. Maar in februari zien we elkaar weer want dan vindt hier de grootste vogelbeurs van Europa, FIO, plaats.

Praktische informatie

Het natuurgebied ligt op de route van de Via de la Plata, de zilverroute. Vanaf Sevilla doe je er met de auto ongeveer 3 uur over om er te komen en het ligt 2 uur vanaf Madrid. Monfragüe is ideaal om een bezoek aan de prachtige steden Plasencia, Caceres, Merida en Trujillo in Extremadura te combineren.

Overnachten doe je in Plasencia of iets er buiten in Malpartida de Plasencia. Ik logeerde in het gezellige Hotel Rural El Rincon de Monfragüe in Malpartida. Een sfeervolle accomodatie in een oud apothekershuis. De familie die het runt zorgt iedere morgen cvoor heerlijke verse produkten en zelfgemaakte baksels om je vingers bij af te likken.

Zonder twijfel moet je Monfragüe ontdekken met een kenner. Het bedrijf Monfrague Vivo van Raul Virosta is wat mij betreft de beste optie voor een ontdekking door dit mooie gebied. Hij biedt verschillende opties, altijd met professionele, en op aanvraag Engelstalige, begeleiding. Bekijk het aanbod op deze website.

Somiedo, logeren tussen wolven en beren.

Dit najaar reisde ik naar Asturias op uitnodiging van Turismo de Asturias en Club Ecoturismo om een schitterend, voor mij nog onbekend, gebied te leren kennen; Natuurpark Somiedo. Het Somiedo Parque Natural is in 2000 aangewezen als een UNESCO biosfeerreservaat om zijn gevarieerde bossen en wilde dieren en bestaat uit vier valleien in het noorden van Spanjes Cantabrische gebergte. Het park is een toevluchtsoord voor wilde dieren als bruine beren, wolven, en veel roofvogels.

Dit natuurpark is het eerste natuurpark van Asturië als zodanig verklaard en hoewel de Picos de Europa meestal in de schijnwerpers staat doet Somiedo zeker niet onder voor zijn grote broer.

Beren spotten

Heb je altijd al beren in hun natuurlijke omgeving willen zien, dan ben je in Asturië aan het goede adres: het herbergt enkele van de natuurparken in Noord-Spanje waar de bruine beer nog in het wild voorkomt. Waar er in de jaren tachtig nog maar een stuk of tachtig beren in Asturië leefden, zijn dat er dankzij de intensieve bescherming nu naar schatting zo’n 380.

Mijn uitgangspunt is Pola de Somiedo, een gezellig klein bergdorp met uiteenlopende accommodatie en voorzieningen als winkels, banken en een postkantoor. Ook de Fundación Oso Pardo  (Spaanse berenstichting) bezoek ik hier. Ik krijg er uitgebreide uitleg over het natuurlijke gedrag van dit grote zoogdier. Zo wist ik bijvoorbeeld niet dat bruine beren voornamelijk vegetarisch eten, zoals noten, kastanjes en bessen. En dat een bruine beer maar drie maanden drachtig is. Als een bruine beer geboren wordt weegt hij rond de 450 gram, maar na één jaar weegt hij al 25 kilo. Fundacion Oso Pardo is gevestigd in een traditionele boerderij.

Ervoor ligt nog een horreo, een gebouw op palen met een rieten dak van brem waar de oogst in gedroogd wordt. Daarvan zie je er veel in de andere dorpjes. De traditionele huisjes heten tietos en hebben een dak van groene brem. Een groepje tietos samen noemen ze een braña. Ze bieden een knusse, landelijke aanblik in de ruige omgeving. 

Onder begeleiding van een professionele gids en gewapend met verrekijkers en telescopen trek ik de bergen in. De kans dat een beer zich zomaar laat zien is natuurlijk klein. Als je de Oso Pardo met eigen ogen wil zien, zul je echt een gids en veel geduld nodig hebben. Uren heb ik zitten turen vanuit een hut, maar mijn geduld werd uiteindelijk toch beloond. Op een bepaald moment had ik twee beren voor de lens! Zo leuk.

Beren spotten is de grootste attractie in Somiedo, maar vergeet ook niet dat het schitterend is om op wolventocht te gaan met een gids. En met een verrekijker is het niet moeilijk om herten te observeren.

In beschermd natuurgebied Somiedo, in het centrale deel van de Asturische bergen, kun je je observatietocht reserveren, waarbij je ook de bossen intrekt op zoek naar slaapplekken van de beren. Hoewel de kans om ze in het wild te zien relatief klein blijft, loop je in het voorjaar en het najaar de grootste kans ze te spotten.

Natuurgebied en Ecobestemming

Het grote voordeel van zo’n berenzoektocht is dat je op de meest schitterende plekken komt, die je normaal wellicht zou overslaan. Het natuurgebied waar Pola de Somiedo het centrum van vormt, beslaat een kleine 300 vierkante kilometer en ligt op slechts 80 kilometer van de Atlantische kust. Pittoreske groene dalen vormen een vruchtbare en smeuïge aanblik temidden van ruige, kale en indrukwekkende bergpieken die als je geluk hebt mooi afsteken tegen een staalblauwe lucht. De grote variëteit aan intens groene kleuren is natuurlijk voornamelijk te danken aan het feit dat het hier veel regent.

In het Parque Natural liggen 38 kleine dorpjes, variërend van piepkleine gehuchtjes, waar een paar huisjes samen gegroepeerd liggen temidden van de wildernis tot het eerdergenoemde centrum Pola de Somiedo. Ik voel me prettig bij de relaxte sfeer en de vriendelijke bevolking die op sommige plekken op houten klompen lopen die madreñas heten.

In het ecomuseum kun je zien hoe deze klompen gemaakt werden. Helaas zijn er nog maar twee oude mannen die de kunst verstaan en is het vak nog niet doorgegeven aan jongeren. Asturias is een regio waar iedereen dicht bij de natuur en bij authentieke werkwijzen staat. In het ecomuseum leer ik over oude ambachten zoals die van de vaquiero (veehouder), ferreiro (ijzersmid), goxeiro (mandenvlechter) madreñeiro (klompenmaker) en teitero (dakdekker).

De Asturiaanse koeien zijn bekend in heel Spanje. Je kent vast wel de Leche Asturiana waarvan ook heerlijke kazen gemaakt worden. Er bestaan twee rassen, aan de kust vindt je melkkoeien maar in de bergen houdt men koeien die voor vlees worden gehouden. In de winter, als het sneeuwt staan ze op stal, in het voorjaar gaan ze naar het land en in de zomer worden ze naar hoog in de bergen gebracht. Deze tocht naar en vanuit de bergen heet Trashumancia.

Behalve struinen door de bergen word ik getrakteerd op uitstekende streekgerechten waar ik een flink glas plaatselijke Sidra bij drink. Het is een hele kunst om Sidra te schenken. Je houdt in je ene hand je glas zo laag mogelijk en in de andere hand de fles zo hoog mogelijk. De kunst is om de cider zonder morsen in het glas te mikken, zodat er zuurstof bij komt en de Sidra op zijn lekkerst is.

Wandelen naar hooggelegen meren

De volgende dag besteed ik aan wandelroutes naar de meren van Somiedo Ze kunnen aan ieder niveau worden aangepast, zodat ze ook door gezinnen met kinderen kunnen worden gedaan. Het kan een ideaal uitje zijn voor het weekend, zodat het hele gezin kan genieten van de prachtige natuur, het belang van het milieu kan inzien en de kinderen bij elke excursie veel kunnen opsteken.

De twee bekendste routes die van Saliencia (1600 m) en van Valle del Lago (1580m). Dit zijn ook dorpen die het dichtst bij het natuurgebied liggen en in Valle del Lago is er een camping om te overnachten. Op de route vanuit Valle del Lago kom je aan bij het meer Lago del Valle. Dit is een groot meer met een eiland in het midden en een plek waar forelvissen populair is. Omdat het dicht bij het dorpje ligt, zijn er veel wandelaars die al op dit punt blijven om de dag door te brengen, maar er is nog veel meer te zien. Bovendien begint het passeren van dit meer de berg te beklimmen met enkele toppen zoals Peña Ortiz.

Voor de tocht naar het meer van Saliencia kun je je auto parkeren op een klein terrein langs de weg en begin je het pad te volgen. Het uitzicht wat je bij het meer te zien krijgt is spectaculair! Vanaf daar zijn er een aantal routes die je kunt volgen. Bij de plaatselijke VVV hebben ze uitstekende kaarten en routebeschrijvingen. Onderweg kun je genieten van de unieke Asturiaanse fauna.

Wees wel voorbereid op (incidentele) regenbuien. Asturias is niet voor niets zo groen. En de gebruikelijke snelle afkoeling die in berggebieden kan optreden. Mist is iets waar je in Somiedo speciaal op verdacht moet zijn. Het kan vrij snel opkomen en vooral in de hoger gelegen kalksteengebieden wordt het terrein dan plotseling erg onoverzichtelijk. Check daarom voor vertrek het weerbericht bij de eigenaar je accomodatie.

Praktische informatie

Vanaf november gaan er rechtstreekse vluchten van Nederland naar Asturias. Somiedo ligt op ongeveer een uur rijden vanaf de luchthaven.

Vanuit Andalusië (Malaga) kun je rechtstreeks vliegen met Volotea, een lowcost maatschappij met uitstekende service. Perfect plan voor een lang weekend.

Ik logeerde in een schitterend Hotel Rural, aan de rand van Pola de Somiedo; Palacio Floréz- Estrada. Een absolute aanrader! Duurzaam- en eco turismo gegarandeerd.

Voor je tocht om beren of wolven te spotten, neem je contact op met Sofia van Somiedo Experience. Een geweldige vrouw en expert op het gebied van natuur en duurzaam toerisme.

Lekker eten kun je overal. Meer informatie hierover in een volgend artikel 😊

Een bezoek aan een van de parels van Úbeda, de Sinagoga del Agua

Ik was al vaak in de indrukwekkende Unesco stad Úbeda geweest, maar had nog nooit de mogelijkheid gehad om de Sinagoga del Agua te bezoeken. Een echt verborgen juweeltje in het centrum van de stad.

Het is een overblijfsel van het jodendom in Spanje dat tot 2005 onontdekt achter een lokaal huis lag. Het pand was bestemd voor de bouw van appartementen en winkelpanden, maar toen men in 2005 eenmaal aan de renovatie begon, ontdekte ondernemer Fernando Crespo per toeval stenen muren achter de huidige wanden.

Tijdens de renovatie kwamen steeds vaker kapitelen en andere interessante archeologische resten tevoorschijn. Die deel bleken te zijn van de oude synagoge van Úbeda die dateert uit de 14e eeuw. Men is bijna vijf jaar bezig geweest met de restauratie, want iedere keer kwam er weer een nieuwe zaal tevoorschijn.

De Joodse gemeenschap in Spanje

De Synagoge van Úbeda is in 2010 geopend voor publiek. En is tegenwoordig een historische en culturele plek, waar regelmatig ook culturele evenementen gehouden worden zoals concerten, huwelijken en boekpresentaties.

Andrea Pezzini, directeur van het centrum nodigt me uit op reis door de geschiedenis van de synagoge en vertelt gepassioneerd over de ontdekking en de restauratie. Ik ken Andrea al enkele jaren en neem gretig zijn uitnodiging aan. Hij is een bevlogen kenner en verteller over de geschiedenis van Ubeda. We verkennen de synagoge, die onder het straatniveau ligt, met zijn wirwar van tunnels en kamers. Het ondergrondse complex bestaat uit toegang tot de synagoge zelf, maar ook een rondleiding door de kamers, met veel achtergrondinformatie over de geschiedenis van de aanwezigheid van de joden in Spaanse vanaf de middeleeuwen tot heden.

In de synagoge zijn behalve sporen van het Jodendom ook sporen van het Christendom terug te vinden. Omdat het gebouw door de Inquisitie is ingenomen nadat de Joden uit Úbeda verdreven waren.

Mikvéh, het reinigingsbad

Doordat de Sinagoga del Agua net als de Arabische baden van Jaén indertijd met aarde opgevuld was om er een nieuw gebouw bovenop te bouwen, is het bouwwerk goed bewaard is gebleven. Na het vinden van de eerste kapitelen, ging men verder met opgraven en vond men onder meer de bogen van de synagoge, een vrouwengalerij en verschillende waterbronnen.

Maar ook een Joodse badplaats, die door Joden gebruikt wordt om zich te reinigen voor bijvoorbeeld een religieuze reiniging of na een bevalling. Een schitterende parel uit de Joodse cultuur en geschiedenis. De ladder heeft zeven treden en het water is diep genoeg om iemand volledig onder te dompelen. Een belangrijk detail is dat voor dit ritueel stromend water nodig is, geen stilstaand water.

Zonnewende in de synagoge van Úbeda

Op zich natuurlijk is het natuurlijk al bijzonder om zo een reinigingsbad terug te vinden. Er zijn maar enkele van deze baden in de wereld teruggevonden die bovendien zo intact waren. Wat echter nog meer bijzonder is, is het gat in het plafond, schuin boven het reinigingsbad.

Tijdens de zomerzonnewende, Solsticio de Verano, de langste dag van het jaar rond 21 juni, schijnt door dit gat een paar dagen de zon gedurende ongeveer 30 minuten precies op het water van het reinigingsbad.

Als je ooit rond 21 juni in Úbeda bent, vraag dan zeker naar de tijdstippen van de zomerzonnewende om zelf getuige te kunnen zijn van dit ongelofelijk verschijnsel. Iedere dag verschuift het tijdstip een beetje, maar het is ongeveer tussen half 10 en half 11 ’s morgens. Gedurende die dagen worden ook allerlei activiteiten en concerten georganiseerd, die zeer de moeite waard zijn om bij te wonen.

Behalve het reinigingsbad bezoek je verschillende zalen, allemaal ondergronds, en krijg je boeiende uitleg. Zo kom je door de zaal van de inquisitie, de zaal van de synagoge, de bodega en de keuken, de oude patio én kijk je op de schitterend gerestaureerde vrouwengallerij.

In deze ruimtes staan schatten zoals een oude Thora, een zevenarmige kandelaar, in het Joods Menorah genoemd. Maar ook oude boeken die verwijzen naar de Talmoed en naar de regelgeving van de tijd toen de Joden verplicht werden zich tot Christenen te bekeren. En nog veel meer heilige voorwerpen en gebruiksvoorwerpen.

Praktische informatie

Je kunt de Sinagoga del Agua iedere dag bezoeken.

Entree €5 per persoon en €4 voor kinderen en groepen.

Duur van de rondleiding met gids is ongeveer 30 minuten.

De synagagoge van Úbeda ligt op de hoek van de Calle Roque Rojas Esquina en de calle Las Parras, midden in het centrum.

Voor meer informatie kijk je op de website van Sinagoga del Agua

Met enorme dank aan amigo Andrea Pezzini voor zijn tijd en boeiende rondleiding

Leven met de getijden in O Salnés, Galicië

De eerste keer dat ik Galicië bezocht was zo´n tien jaar geleden. Uiteraard om de kathedaal van Santiago de Compostela te bezoeken. Ik vond het een fascinerend gebied en deze zomer kreeg ik de kans om terug te gaan. Galicië ligt in het noordwesten van Spanje en wordt omgeven door de Atlantische Oceaan en de Cantabrische Zee. Er heerst een gematigd klimaat en de rijke vegetatie en de grote variëteit aan oorspronkelijke flora en fauna maken Galicië tot een natuurlijk paradijs. Het gewest O Salnés ligt in het warmste deel van Galicië in de Rias Baixas. Het is een ideaal gebied om voortreffelijke stranden te ontdekken en kennis te maken met de hoogstaande gastronomie.

Als ik in de namiddag bij mijn accommodatie Quinta de San Amaro aankom, val ik meteen met mijn neus in de boter; ik kan direct aanschuiven bij een kookworkshop. Op tafel liggen netjes met schaaldieren en mosselen, er ligt een enorme arm van een pulpo en diverse verse groenten zorgen voor een kleurrijk stilleven. Kokkin Charo, die de workshop geeft, zet ons onmiddelijk aan het werk en schenkt ons een goed glas Albariño in, dé wijn uit deze streek in Galicië. Een uur later proef ik de lekkerse mosselen ooit. Gewoon gekookt in water! Niets toegevoegd! Om je vingers bij op te eten. Ook het zeemansrijstgerecht Arroz a la Marinera dat we met elkaar bereid hebben, is om te smullen!

Natuurparken en eilanden

De volgende dag ga ik op weg om de groene omgeving te verkennen.  Langs de Galicische kust liggen talloze eilanden. Een paar kleine eilanden met een bijzondere charme vanwege de intieme sfeer, en andere grotere eilanden waar de gewoonten en tradities van de zee tekenend zijn. Zonder twijfel is A Toxa het bekendste eiland van Galicië. Het is bekend op de zeep die er vandaan komt, La Toja, en om het kuuroord en casino. Vroeger kon je alleen per boot bij het eiland komen. Nu verbindt een smalle strook asfalt het eiland met het vasteland.

Ik trek verder naar een dorpje waar ik met een kleine boot de rivier wordt overgebracht naar het eiland Cortegada. Een eiland dat slechts 200 meter voor de kust van Vilagarcía de Arousa ligt en een rijke geschiedenis en het grootste laurierbos van Europa heeft. Het hoort bij het Nationale Park van de Islas Atlánticas dat in de top tien van de meeste bezochte parken in Spanje staat. Het park bestaat uit zes eilanden waarvan de Cies-archipel in de monding van de Ría de Vigo het bekendst is.

De archipel bezit een aantal prachtige stranden, een uniek vogelreservaat voor bedreigde vogelsoorten en een zeebodem van onschatbare waarde. De eilanden Ons vormen nog een ander authentiek natuurlijk paradijs. Je kunt de eilanden het hele jaar te bezoeken dankzij de regelmatige diensten van veerboten.

Eeuwen geschiedenis

Het erfgoed van een land wordt bepaald door zijn geschiedenis en identiteit. Galicië bezit een groot aantal religieuze monumenten die het verhaal vertellen van de geschiedenis door de jaren heen. Kenmerkende bouwwerken in deze streek zoals de “pazos” en de “hórreos” tonen onmiskenbaar de eigen identiteit van Galicië binnen Spanje. Ik kom ze overal onderweg tegen. Pazos zijn enorme landhuizen en Horreos zijn stenen gebouwtjes waar de oogst bewaard en gedroogd wordt. De vele kerken en kloosters bepalen ook het beeld van het Galicische erfgoed. Het historische stadje Cambados aan de kust is op zich al een monument. Tijdens mijn tocht maak ik een culturele ontdekkingsreis door de geschiedenis.

Ik wandel over prachtige routes langs oude watermolens, langs de loop van rivieren en door groene en schaduwrijke bossen. Zij bieden de mogelijkheid om van de schoonheid van het landschap te genieten. Galicië is groen en blauw, intens groen zijn de velden, bergen en bossen en vol blauw is de lucht en het water. Ook zijn er archeologische resten te zien van Keltische nederzettingen die meer dan tweeduizend jaar oud zijn.

In Galicië staan veel kloosters en kerken die van een grote culture en architectonische waarde zijn. Een daarvan is het cisterciënzer klooster van Armenteira uit de 12e eeuw. Een rustig plaatsje waar ik aan het einde van de dag beland. Over dit heiligdom gaat de legende van Sint Ero, een edelman die in een droom van Maria de opdracht kreeg om een klooster ter ere van haar te stichten en een godvruchtig leven te gaan leiden.

Traditionele luxe

Veel kenmerkende gebouwen in Galicië zijn de eerder genoemde “Pazo’s”, oude herenhuizen die de residentie waren van edelen en waarvan de meeste nu vaak musea of bodega´s zijn. Zij staan meestal in landelijk gebied en hebben goed verzorgde tuinen en zijn luxueuze inrichtingen. Een goed voorbeeld is de Pazo de Rubianes die officieel erkend is als een van de drie adellijke huizen van Spanje. De tuin staat vol bloemen waaronder talloze camelia´s en hortencia´s. Twee andere pazo’s die ik bezoek en zeer de moeite waard zijn zijn Vista Alegre in Vilagarcía en Fefiñáns die zijn naam heeft gegeven aan het belangrijkste plein in Cambados. Deze pazo heeft binnen zijn muren, een gerenommeerde bodega van albariñowijn.

Camino a Santiago

Er bestaan verschillende officiële routes die naar Santiago de Compostela lopen, waarvan de Camino Francés, Inglés, Portugués, de Ruta de la Plata en de Ruta del Mar het bekendst zijn. Alle routes hebben als eindbestemming de crypte van de apostel en zijn beeld, dat traditiegetrouw omarmd wordt. Wat veel mensen niet weten, is dat de oorspronkelijke en meest authentieke route door O Salnes loopt.

In het jaar 44 werd de Ría de Arousa bevaren door de boot die het lichaam van de apostel Jacobus vervoer, richting Compostela. Nadat hij in het Heilige Land onthoofd was, werd zijn lichaam door zijn discipelen Atanasio en Teodoro meegenomen. “Een engel bestuurde de boot en een ster was hun gids”, staat er geschreven. Zo kwamen ze aan voor de kust van Galicië, voeren de Ría de Arousa in en over de rivier de Ulla totdat ze in Santiago de Compostela aankwamen.

Vandaag de dag kun je vanuit plaatsje Vilagarcia de Arousa met een boot de rivier over varen in de voetsporen van de tocht die de discipelen met het lichaam van de heilige Santiago gemaakt hebben. Onderweg staat aan de oevers enorme cruxeiros (kruizen) die de koers aangeven. Uiteindelijk kom je aan bij het plaatsje Padron en dan is het nog 24 kilomter lopen, door de bergen, naar Santiago de Compostela.

De “Compostela” is het certificaat dat verklaart dat een pelgrim in Santiago is aangekomen. Hiervoor moet de pelgrim de credencial (stempelboekje) overleggen en aantonen dat hij minstens de laatste honderd kilometer heeft gelopen, of te paard heeft gedaan, of de laatste tweehonderd kilometer op de fiets. Tegenwoordig kun je de Camino de Santiago ook zeilend afleggen. In dat geval doe je El Camino a Vela en moet je minimaal 100 mijl afleggen. De geloofsbrief is geldig als er onderweg minstens twee stempels per dag gezet zijn. De credencial wordt uitgegeven door het Pelgrimskantoor, herbergen, verenigingen van Vrienden van de Camino, enz.

Door O Salnes lopen twee bijzondere Caminos de Santiago die bij mensen weinig bekend zijn. Zij vormen beiden een uitstekende optie om eens van de gebaande paden en het massatoerisme af te wijken en een Camino te doen die een stuk rustiger is. Het gaat hierbij om de Ruta del Padre Sarmiento en El Variante Espiritual.

Ken jij de mosselman?

Tijdens mijn dagen op O Salnes geniet ik dagelijks van de geweldige zeevruchten en schaal- en schelpdieren. Verser en smakelijker dan hier bestaan er naar mijn mening niet. Het is algemeen bekend dat de beste mariscos hier vandaan komen. Ik weet inmiddels ook waarom. Het leven van Galicië is aangepast aan het tij. Er staat een enorme stroming en iedere keer als het tij op komt vullen de rivieren zich met zeewater. Echter, zes uur later als het tij weer afneemt stroomt er zoet of brak water door de rivieren.

De zeevruchten krijgen dus enorm veel plankton en mineralen op hun bord en dat is de reden voor de geweldige smaak. Op de rivieren tref je enorme drijvende mosselkwekerijen aan. De mosselen groeien aan lange trossen touw die wel dertig meter lang in het water naar beneden hangen. Je kunt deze kwekerijen bezoeken en een halve dag met een kweker meelopen om mosselen te plukken. Diezelfde mosselen liggen een uurtje later dan alweer smakelijk op je bord.

Heiligen en heksen

Op de laatste dag bezoek ik een kleine kapel op een heuvel bij het strand van Sanxenxo. Als ik de kapel binnenkom krijg ik een rieten bezem in mijn handen gedrukt. De bedoeling is dat ik drie rondjes om het altaar met de heilige maagd Nuestra Señra da Lanzada veeg. Schijnbaar houdt het het boze oog en andere kwaadaardige energieën op afstand. Voor de zekerheid veeg ik de vloer rondom de maagd die streng toekijkt. Aan spannende verhalen over hekserij en toevaligheden die op je pad komen is in Galicië geen gebrek.

Dan rij ik terug naar mijn knusse hotel in Meaña voor lange avond traditionele legendes onder het genot van een uitbundige zeedis. Echter ook dit bezoek aan Galicië voelt weer als veel te kort. Ik ben vastbesloten om volgend jaar terug te komen om meer te ontdekken in het groen met blauwe paradijs in het noorden van Spanje.

Vanuit Santiago de Compostella ben je binnen 20 minuten per auto, bus of trein in de streek O Salnes.

Voor meer informatie kijk je op de website van de negen dorpen van de streek O Salnes

De smaak van Andalusië, smullen in iedere provincie

Andalusië zou je een culinair continent te midden van het omvangrijke Spaans Gastronomisch Universum kunnen noemen. Er bestaan maar weinig zulke gevarieerde keukens met ieder een eigen smaak als die van de acht Andalusische provincies.

Laten we een kijkje nemen en ontdekken welke gerechten of producten je niet mag missen als je in desbetreffende provincie bent. Waar je ook gaat eten, je proeft altijd de pure smaak van het land of de zee. In Spanje noemen we gerechten of restaurants met lokale producten ook wel KM 0 (kilometro cero).

Almeria

De keuken van Almeria is fantasierijk, onafhankelijk en origineel. Bovendien is het ook een gezonde keuken, met veel eigen tuinbouwproducten zoals de paprika waarvan de paprikapoeder gemaakt wordt die men in veel gerechten gebruikt, of de bekende La Cañana tomaat, en veel vis en zeevruchten aan de kust.

Het zijn kenmerkende elementen van het Mediterrane dieét, die samen met de olijfolie, de kazen uit de Alpujarras, de ham uit het plaatsje Seron in het binnenland en de streekwijnen het plaatje compleet maken.

De kazen uit Seron zijn ontzettend lekker, proef ze.

Cadiz

De keuken van Cadiz is een combinatie van zee, platteland en bergen. De keuken is net zo rijk en gevarieerd als de provincie waar hij toebehoort. Cadiz staat bekend om zijn artisjokken en kool, de bekende asperges van Alcala del Valle, en de paddenstoelen van Los Alcornales die worden gestoofd. Uit de groenten op het platteland onstaat de gazpacho.

Terwijl aan de kust vis zoals zeebrasem, zeetong, rode tonijn van Barbate (mijn lievelingsgerecht) en zeevruchten zoals de garnalen van SanLucar wereldbekend zijn, mag ook de pescaito frito, ofwel verschillende soorten gebakken vis, niet aan tafel ontbreken. In de Sierra wordt een goede olijfolie geproduceerd die naast ambachtelijke kazen en het vlees van het runderras Retinto de hoofdrol spelen. Ook de sherry´s uit Jerez verdienen een aparte vermelding.

De absolute topper aan de kust van Cadiz; Tartar van Rode Tonijn van Barbate

Cordoba

De Cordobeese keuken is uitgebreid en vol nuances. Deze verscheidenheid komt voornamelijk door de ligging van deze provincie. In de bergen leeft het Iberisch varken waarvan de heerlijke ham van Los Pedroches komt. Ook gebruikt men honing, kastanjes en groot wild uit het bos.

Van het platteland en de vlakten van de Guadalquivir komen olijfolie, wijn en azijn van de D.O Montilla Moriles. Ook de olijfolie van de Sierra Subbetica, met name van Priego de Cordoba wil ik apart vermelden. Men oogst in deze provincie sinaasappels van Palma, kweeperen van Puente Genil en perzikken van Almodovar. In heel Spanje zijn de koekjes en anijs uit Rute bekend en ook de kazen uit Zuheros. Traditionele gerechten zijn salmorjeo, Cordobeese flamequin en artisjokken a la montillana.

Een goede Salmorejo in Cordoba mag je echt niet overslaan

Granada

De uitgebreide gastronomie van Granada is het resultaat van een lange Moorse culturele erfenis en de unieke ligging en klimaat. Terwijl de Vega streek groenten en fruit levert, worden in het binnenland de lage temperaturen bestreden met stevige stoofschotels. Het vlees komt voornamelijk uit de Alpujarra, met als topper de jamon uit het hoog gelegen Trevelez.

De Costa Tropical zorgt voor verse vis en is de streek waar de tropische vrucht chirimoya gekweekt wordt. Ook in Granada maakt men olijfolie die de typische Alpujarra gerechten op smaak brengt. In het plaatsje Riofrio staat forel op het hoofdmenu en wordt biologische kaviaar verkocht.

Proef de tropische vruchten van de Costa Tropical

Huelva

Diversiteit is het kernwoord in de keuken van Huelva. Een gastronomie die het midden houdt tussen zee en bergen en soms vermengd is met culinaire tradities van de grensregio Extremadura of het buurland Portugal. Uitblinker in Huelva is de jamon de Jabugo, van het Iberisch varken. Ook de geitenkazen en paddenstoelen van de Sierra de Aracena mogen niet onvermeld blijven. Dit alles wordt vergezeld met wijnen van de D.O Condado de Huelva.

De zee is de andere grote provinciale voorraadkast en biedt veel vissoorten en zeevruchten. Vooral de witte garnaal uit Huelva is befaamd en ook de kleine pijlstaartinktvis mag niet op tafel ontbreken. Bovendien staat Huelva bekend om zijn heerlijke aardbeien die vanaf maart al verkrijgbaar zijn.

Witte Gambas met zeezout, om je vingers bij op te eten

Jaen

De gastronomie van Jaen weet de Romeinse (wijn, granen, olijfolie) en Moorse (gebak) erfenis te combineren met invloeden van de aangrenzende keuken van de regio Castilla La Mancha. Jaen staat grotendeels bekend om zijn enorme vlaktes met olijfbomen waar een voortreffelijke olie wordt geoogst. Met die olie bereidt men gerechten met gevogelte, hert, zwijn en varken die in de bergen leven. Ook wordt de olijfolie rijkelijk gebruikt bij salades, gazpachos en warme soepen. Bekend in Jaen is het stoofpotje andrajo. Doordat Jaen in het binnenland ligt, wordt de vis gemarineerd of gezouten; de bacalao, gezouten stokvis.

Om de maaltijd af te sluiten is er niets beters dan fruit uit de streek zoals kersen uit Castillo de Lucubin of perzikken uit Alcaudete.

Olijfolie uit Jaen is wereldbekend, ga eens naar een proeverij.

Malaga

De keuken van Malaga wordt gekenmerkt door de eenvoud van ingrediënten en de verscheidenheid van rijkdom van smaak. Traditie en moderniteit komen samen in een gastronomie die op een verrassende manier de bergen en de zee weet te combineren, met groenten, vis, peulvruchten en fruit in de hoofdrol. Gazpacho, salades, ajoblanco (een variant van de gazpacho op basis van amandelen en druiven) zijn zeer bekend.

Gebakken vis en espetos, aan spiesjes geregen sardientjes die door gloeiend houtskool worden gegrild, of de porra anteguerana zijn enkele gerechten die roem geven aan de goede keuken van Malaga. Natuurlijk wordt dit alles vergezeld door bekende wijnen uit de Sierra de Malaga, Axarquia en Sierra de Ronda.

De bekende vissersbootjes met espetos en andere gegrilde vissoorten

Sevilla

De gastronomische rijkdom en verscheidenheid van de provincie Sevilla is een mix van de traditionele Andalusische keuken en de moderne Mediterrane keuken. Deze mediterrane basis komt tot uiting in het gebruik van hoogwaardige olijfolie. Bekend is de most van druiven uit Aljaraje en Lebrija. Er is een grote verscheidenheid aan groenten en fruit. Maar ook rijst, peulvruchten en vlees van klein en groot wild en de ham en vleeswaren uit de Sierra Norte.

De kaart van Sevilla is rijk en biedt overheerlijke gerechten zoals huevos a la flamenca, soldaditos de pavia, menudo, stoofpotjes van stierenstaart en eend met rijst. De uitgebreide patisserie omvat de mantecados en polvorones van Estepa. Na de maaltijd wordt anijslikeur van Cazalla geschonken.

Arroz con Pato op de menukaart in Sevilla, een klassieker met eend en rijst uit de Guadalquivirstreek

Je ziet, er valt heel wat te smullen in de restaurants in Andalusië. Bovendien is het een supergezonde keuken met verse producten. Maak eens een culinaire reis door Andalusië en probeer de lekkerste gerechten! Het zal je opvallen dat er nauwelijks sauzen gebruikt worden. In Andalusië gaat het om de echte smaak van ieder ingrediënt en niet om smaakmakers. Buen provecho!